Stadsbrug de Oversteek Nijmegen - blog Movares

Betondag 2014: de financiële toestand van de bouw

Betondag 2014: de financiële toestand van de bouw

Tijdens de 57e editie van de Betondag heb ik aandacht gevraagd voor de financiële toestand van de bouw in Nederland. Het lijkt er op dat de malaise in de bouw over het dieptepunt heen is.
De economie klimt langzaam uit het dal, de huizenmarkt trekt voorzichtig weer aan, het volume in de inframarkt zal vooral komend jaar weer gaan groeien. De bouwbedrijven gaan echter kapot aan de lage winstmarges. De honger naar werk wreekt zich. De branche-breed doorgevoerde bezuinigingen leiden tot lagere kostprijzen. De lagere kosten dragen niet bij aan de winstmarge. Integendeel, die worden gebruikt om tegen lagere prijzen in te schrijven. De marges zijn dus nog steeds ongezond laag, ondanks alle goedbedoelde pogingen van de opdrachtgevers in Nederland om met moderne contractvormen de markt te verbeteren. De EMVI (Economisch Meest Voordelige Inschrijving) contracten bieden de mogelijkheid om niet alleen op de laagste prijs, maar ook op kwaliteit te selecteren. Die gedachte is op zichzelf heel goed. De praktijk is echter anders.

 

Tijdens de prekwalificatiefase kan het al mis gaan omdat er nog steeds wordt geloot als zich teveel partijen aandienen met dezelfde kwaliteit aan referenties. Dat er gelegenheidscombinaties worden gevormd om aan de kwalificatie-eisen te voldoen is een natuurlijk marktmechanisme, maar niet altijd een garantie voor succes. Gelukkig is het lotingsmechanisme van de baan voor PPS-contracten. Voor het komende project Zuidasdok (D&C-contract met een contractwaarde van meer dan 1 miljard euro) hangt het lotingsmechanisme nog steeds in de lucht. Het kan toch niet waar zijn dat je voor deelname aan één van de grootste bouwprojecten in Nederland afhankelijk bent van de dobbelsteen?

 

Contracten met EMVI, BVP (Best Value Procurement) en dialoogronden zijn een enorme verbetering ten opzichte van de traditionele contracten waarbij slechts wordt gegund op basis van de laagste prijs. De mogelijkheid om voldoende onderscheid te maken op kwaliteit is lastig als nog steeds de mogelijkheid bestaat om met de prijs ongezond diep te duiken. De voorbeelden zijn inmiddels genoegzaam bekend in de markt. Dat mechanisme woekert nog steeds voort, waardoor het ene deel van de markt met veel werk tegen te lage marges zit en het andere deel van de markt met lege handen staat. Dat beiden niet goed is hoef ik niet uit te leggen. Toch wil ik daar nog één opmerking over maken, namelijk het risico van de continuïteit voor projecten waarbij voor een periode van 25 jaar het beheer en onderhoud is gecontracteerd.

 

Een neveneffect van deze situatie is dat de bouw steeds onaantrekkelijker wordt voor de arbeidsmarkt. Juist nu we al enkele jaren met de broodnodige kwaliteitsslag in de markt bezig zijn. Het aantal starters aan de Technische Universiteiten was dit jaar nog ongekend hoog vanuit positieve verwachtingen voor de arbeidsmarkt in de bouw. Die verwachtingen zijn vanwege de inschrijftermijn van enige tijd geleden. Ik hoop niet dat we volgend jaar een terugslag krijgen te zien, maar ik vermoed dat het onvermijdelijk is.

 

Hoe komen we hier dan met elkaar uit?
De meest eenvoudige is het afschaffen van de lotingen voor alle contractvormen. Meer op kwaliteit gunnen dan op prijs is al wat lastiger. Want hoe voorkom je dat een partij een op het oog redelijke prijs aanbiedt, maar te veel kwaliteit beloofd? Bij veel van de moderne contracten is het niet mogelijk om aan alle eisen te voldoen en alle risico’s over te nemen zonder de plafondprijs te overschrijden. Mijn advies is om dat gewoon niet mogelijk te maken door de lijst wensen en risico’s binnen de plafondprijs te houden. Daarnaast helpt een bodemprijs tegen ongezonde prijsvorming. Tenslotte, alle ideeën zijn welkom om het gunnen op kwaliteit meer tot zijn recht te laten komen.

0 Reacties

Geef je reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>